docs/manual/rewrite/intro.xml.tr - httpd - Git at Google

 <?xml version='1.0' encoding='UTF-8' ?>
 <!DOCTYPE manualpage SYSTEM "../style/manualpage.dtd">
 <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="../style/manual.tr.xsl"?>
 <!-- English Revision: 1933423:1935426 (outdated) -->

 <!--
  Licensed to the Apache Software Foundation (ASF) under one or more
  contributor license agreements.  See the NOTICE file distributed with
  this work for additional information regarding copyright ownership.
  The ASF licenses this file to You under the Apache License, Version 2.0
  (the "License"); you may not use this file except in compliance with
  the License.  You may obtain a copy of the License at

      http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0

  Unless required by applicable law or agreed to in writing, software
  distributed under the License is distributed on an "AS IS" BASIS,
  WITHOUT WARRANTIES OR CONDITIONS OF ANY KIND, either express or implied.
  See the License for the specific language governing permissions and
  limitations under the License.
 -->

 <manualpage metafile="intro.xml.meta">
 <parentdocument href="./">Rewrite</parentdocument>

   <title>Apache mod_rewrite'a Giriş</title>

 <summary>
 <p>Bu belge, <module>mod_rewrite</module>
 <a href="../mod/mod_rewrite.html">başvuru belgelerini</a> tamamlar.
 <module>mod_rewrite</module> kullanımı için gerekli temel kavramları
 açıklar. Diğer belgeler daha ayrıntılıdır, ancak bu belge
 başlangıç yapmak isteyenlere yardımcı olmalıdır.
 </p>
 </summary>

 <seealso><a href="../mod/mod_rewrite.html">Modül belgeleri</a></seealso>
 <!-- <seealso><a href="intro.html">mod_rewrite'a giriş</a></seealso> -->
 <seealso><a href="remapping.html">Yeniden yönlendirme ve yeniden eşleme</a></seealso>
 <seealso><a href="access.html">Erişim denetimi</a></seealso>
 <seealso><a href="vhosts.html">Sanal konaklar</a></seealso>
 <seealso><a href="proxy.html">Vekil kullanımı</a></seealso>
 <seealso><a href="rewritemap.html">RewriteMap Kullanımı</a></seealso>
 <seealso><a href="advanced.html">İleri teknikler</a></seealso>
 <seealso><a href="avoid.html">mod_rewrite kullanılmaması gereken durumlar</a></seealso>

 <section id="introduction"><title>Giriş</title>
 <p>Apache modülü <module>mod_rewrite</module>, URL değiştirmeleri
 yapmanın bir yolunu sunan çok güçlü ve karmaşık bir modüldür. Bununla
 ihtiyaç duyabileceğiniz neredeyse her türlü URL yeniden yazma işlemini
 gerçekleştirebilirsiniz. Ancak biraz karmaşıktır ve yeni başlayanlar
 için korkutucu olabilir. Yeniden yazma kurallarını, gerçekte ne
 yaptıklarını anlamadan sihirli formüller olarak ele alma eğilimi de
 vardır.</p>

 <p>Bu belge, takip eden içeriğin körü körüne kopyalanmak yerine
 anlaşılması için yeterli arka plan bilgisi sağlamaya çalışmaktadır.
 </p>

 <p>Birçok yaygın URL değiştirme görevinin <module>mod_rewrite</module>
 modülünün tüm gücünü ve karmaşıklığını gerektirmediğini unutmayın.
 Basit görevler için <module>mod_alias</module> modülüne ve <a
 href="../urlmapping.html">URL'lerin dosya sistemine
 eşlenmesi</a> belgelerine bakın.</p>

 <p>Son olarak, devam etmeden önce <module>mod_rewrite</module>
 modülünün günlük seviyesini <directive module="core">LogLevel</directive>
 yönergesini kullanarak izleme seviyelerinden birine yapılandırmayı
 unutmayın. Bu, bunaltıcı miktarda bilgi sağlasa da,
 <module>mod_rewrite</module> yapılandırma sorunlarını ayıklamada
 vazgeçilmezdir; çünkü her kuralın nasıl işlendiğini tam olarak
 gösterir.</p>

 </section>

 <section id="regex"><title>Düzenli İfadeler</title>

 <p><module>mod_rewrite</module>, <a href="http://pcre.org/">Perl
 Uyumlu Düzenli İfade</a> sözvarlığını kullanır. Bu belgede, düzenli
 ifadelere ayrıntılı bir başvuru sağlamaya çalışmıyoruz. Bunun için
 <a href="http://pcre.org/pcre.txt">PCRE kılavuz sayfalarını</a>,
 <a href="http://perldoc.perl.org/perlre.html">Perl düzenli ifade
 kılavuz sayfasını</a> ve <a
 href="https://www.oreilly.com/library/view/mastering-regular-expressions/0596528124/">Jeffrey
 Friedl'ın Mastering Regular Expressions kitabını</a> (üçüncü baskısı
 2006'dandır, ancak düzenli ifade sözdizimi temelde değişmemiştir ve
 bu konu hakkında kesin başvuru kaynağı olmaya devam etmektedir)
 öneririz.</p>

 <p>Bu belgede, bunaltıcı olmadan başlamanıza yetecek kadar düzenli
 ifade sözvarlığı sağlamaya çalışıyoruz; böylece <directive
 module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> kuralları sihirli
 formüller yerine bilimsel formüller olacaktır.</p>

 <section id="regexvocab"><title>Düzenli ifade sözvarlığı</title>

 <p>Düzenli ifadeler ve <directive
 module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> kuralları yazmak için
 ihtiyaç duyacağınız asgari yapı taşları aşağıdadır. Bunlar kesinlikle
 tam bir düzenli ifade sözvarlığını temsil etmez, ancak başlamak ve
 temel düzenli ifadeleri okumak için iyi bir yerdir.</p>

 <table>
 <tr>
 <th>Karakter</th>
 <th>Anlam</th>
 <th>Örnek</th>
 </tr>

 <tr>
     <td><code>.</code></td>
     <td>Herhangi bir tek karakterle eşleşir</td>
     <td><code>c.t</code>; <code>cat</code>, <code>cot</code>,
       <code>cut</code> vb. ile eşleşir</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>+</code></td>
     <td>Önceki eşleşmeyi bir veya daha fazla kez tekrarlar</td>
     <td><code>a+</code>; <code>a</code>, <code>aa</code>,
       <code>aaa</code> vb. ile eşleşir</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>*</code></td>
     <td>Önceki eşleşmeyi sıfır veya daha fazla kez tekrarlar</td>
     <td><code>a*</code>; <code>a+</code> ile aynı şeylerle eşleşir
       ancak ayrıca boş dizgeyle de eşleşir</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>?</code></td>
     <td>Eşleşmeyi isteğe bağlı yapar</td>
     <td><code>colou?r</code>; <code>color</code> ve
     <code>colour</code> ile eşleşir</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>\</code></td>
     <td>Sonraki karakteri kodlar</td>
     <td><code>\.</code>; yukarıda açıklandığı gibi <em>herhangi bir tek
     karakter</em> yerine <code>.</code> (nokta) ile eşleşir</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>^</code></td>
     <td>Çapa olarak adlandırılır, dizgenin başlangıcıyla eşleşir</td>
     <td><code>^a</code>; <code>a</code> ile başlayan bir dizgeyle
     eşleşir</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>$</code></td>
     <td>Diğer çapa, dizgenin sonuyla eşleşir</td>
     <td><code>a$</code>; <code>a</code> ile biten bir dizgeyle
     eşleşir</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>( )</code></td>
     <td>Birkaç karakteri tek bir birime gruplar ve geri başvuruda
       kullanılmak üzere bir eşleşme yakalar</td>
     <td><code>(ab)+</code>; <code>ababab</code> ile eşleşir - yani
       <code>+</code> gruba uygulanır. Geri başvurular hakkında daha
       fazla bilgi için <a href="#InternalBackRefs">aşağıya</a>
       bakın</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>[ ]</code></td>
     <td>Bir karakter sınıfı - karakterlerden biriyle eşleşir</td>
     <td><code>c[uoa]t</code>; <code>cut</code>, <code>cot</code> veya
       <code>cat</code> ile eşleşir</td>
 </tr>
 <tr>
     <td><code>[^ ]</code></td>
     <td>Olumsuz karakter sınıfı - belirtilmeyen herhangi bir
       karakterle eşleşir</td>
     <td><code>c[^/]t</code>; <code>cat</code> veya <code>c=t</code>
       ile eşleşir ancak <code>c/t</code> ile eşleşmez</td></tr>
 </table>

 <p><module>mod_rewrite</module> modülünde <code>!</code> karakteri
 düzenli ifadeyi olumsuzlamak için kullanılabilir. Yani, bir dizge
 yalnızca ifadenin geri kalanıyla eşleşmezse eşleşmiş sayılır.</p>

 </section>

 <section id="InternalBackRefs"><title>Düzenli İfade Geri Başvuru
 Kullanılabilirliği</title>

       <p>Burada hatırlanması gereken önemli bir şey vardır:
       <em>Kalıp</em>'ta veya <em>CondPattern</em>'lerden birinde
       parantez kullandığınızda, <code>$N</code> ve <code>%N</code>
       dizgeleriyle kullanılabilecek dahili geri başvurular oluşturulur
       (aşağıya bakın). Bunlar, bir
       <directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>
       yönergesinin <em>Değiştirme</em> parametresini veya bir
       <directive module="mod_rewrite">RewriteCond</directive>
       yönergesinin <em>SınamaDizgesi</em> parametresini oluşturmak
       için kullanılabilir.</p>
       <p><directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>
       kalıplarındaki yakalamalar (sezgiye aykırı olarak) kendinden
       önceki tüm <directive module="mod_rewrite">RewriteCond</directive>
       yönergelerinde kullanılabilir; çünkü <directive
       module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> ifadesi bireysel
       koşullardan önce değerlendirilir.</p>

       <p>Şekil 1, geri başvuruların genişletilmek üzere hangi
       konumlara aktarıldığını ve RewriteRule, RewriteCond eşleştirme
       akışını gösterir. Sonraki bölümlerde bu geri başvuruların nasıl
       kullanılacağını inceleyeceğiz; bu nedenle ilk başta biraz yabancı
       görünürse endişelenmeyin.
       </p>

 <p class="figure">
       <img src="../images/rewrite_backreferences.png"
       alt="RewriteRule ve RewriteCond eşleştirme akışı" /><br />
       <dfn>Şekil 1:</dfn> Bir kural boyunca geri başvuru akışı.<br />
       Bu örnekte, <code>/test/1234</code> için bir istek <code>/admin.foo?page=test&amp;id=1234&amp;host=admin.example.com</code> olarak dönüştürülecektir.
 </p>

 </section>
 </section>

 <section id="rewriterule"><title>RewriteRule Temelleri</title>
 <p>Bir <directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>,
 boşluklarla ayrılmış üç argümandan oluşur. Argümanlar şunlardır:</p>
 <ol>
 <li><var>Kalıp</var>: hangi gelen URL'lerin kuraldan etkileneceği;</li>
 <li><var>Değiştirme</var>: eşleşen isteklerin nereye gönderileceği;</li>
 <li><var>[bayraklar]</var>: yeniden yazılmış isteği etkileyen
 seçenekler.</li>
 </ol>

 <p><var>Kalıp</var> bir <a href="#regex">düzenli ifadedir</a>.
 İlk başta (ilk yeniden yazma kuralı için veya bir değiştirme
 gerçekleşene kadar) gelen isteğin URL yoluyla (konak adından sonra
 ancak sorgu dizgesinin başlangıcını gösteren soru işaretinden önceki
 kısım) veya dizin başına bağlamda kuralın tanımlandığı dizine göre
 isteğin yoluyla eşleştirilir. Bir değiştirme gerçekleştikten sonra
 izleyen kurallar değiştirilen değerle eşleştirilir.
 </p>

 <p class="figure">
       <img src="../images/syntax_rewriterule.png"
       alt="RewriteRule yönergesinin sözdizimi" /><br />
       <dfn>Şekil 2:</dfn> RewriteRule yönergesinin sözdizimi.
 </p>


 <p><var>Değiştirme</var> kendisi üç şeyden biri olabilir:</p>

 <dl>
 <dt>1. Bir kaynağa tam dosya sistemi yolu</dt>
 <dd>
 <highlight language="config">
 RewriteRule "^/games" "/usr/local/games/web/puzzles.html"
 </highlight>
 <p>Bu, <directive module="mod_alias">Alias</directive> yönergesine
 benzer şekilde bir isteği dosya sistemindeki keyfi bir konuma
 eşler.</p>
 </dd>

 <dt>2. Bir kaynağa web yolu</dt>
 <dd>
 <highlight language="config">
 RewriteRule "^/games$" "/puzzles.html"
 </highlight>
 <p><directive module="core">DocumentRoot</directive>
 <code>/usr/local/apache2/htdocs</code> olarak ayarlanmışsa, bu
 yönerge <code>http://example.com/games</code> isteklerini
 <code>/usr/local/apache2/htdocs/puzzles.html</code> yoluna
 eşler.</p>

 </dd>

 <dt>3. Mutlak bir URL</dt>
 <dd>
 <highlight language="config">
 RewriteRule "^/product/view$" "http://site2.example.com/seeproduct.html" [R]
 </highlight>
 <p>Bu, istemciye belirtilen URL için yeni bir istek yapmasını
 söyler.</p>
 </dd>
 </dl>

 <note type="warning"><strong>1</strong> ve <strong>2</strong>'nin sözdiziminin tamamen aynı olduğunu unutmayın. Aralarındaki fark, <strong>1</strong> durumunda hedef yolun en üst düzeyinin (yani <code>/usr/</code>) dosya sisteminde mevcut olması, <strong>2</strong> durumunda ise mevcut olmamasıdır (yani dosya sisteminde kök düzeyinde bir <code>/bar/</code> dizini yoktur).</note>

 <p><var>Değiştirme</var>, <var>Kalıp</var> tarafından eşleşen gelen
 URL yolunun bölümlerine <em>geri başvurular</em> da içerebilir. Şunu
 ele alalım:</p>
 <highlight language="config">
 RewriteRule "^/product/(.*)/view$" "/var/web/productdb/$1"
 </highlight>
 <p><code>$1</code> değişkeni, <var>Kalıp</var> içindeki parantez
 içindeki ifadeyle eşleşen metinle değiştirilir. Örneğin,
 <code>http://example.com/product/r14df/view</code> isteği
 <code>/var/web/productdb/r14df</code> yoluna eşlenir.</p>

 <p>Parantez içinde birden fazla ifade varsa, bunlar sırasıyla
 <code>$1</code>, <code>$2</code>, <code>$3</code> ve sonraki
 değişkenlerde kullanılabilir.</p>


 </section>

 <section id="flags"><title>Yeniden Yazma Bayrakları</title>
 <p>Bir <directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>
 yönergesinin davranışı, kuralın sonuna bir veya daha fazla bayrak
 uygulanarak değiştirilebilir. Örneğin, bir kuralın eşleştirme
 davranışı <code>[NC]</code> bayrağı uygulanarak büyük/küçük harf
 duyarsız yapılabilir:
 </p>
 <highlight language="config">
 RewriteRule "^puppy.html" "smalldog.html" [NC]
 </highlight>

 <p>Kullanılabilir bayraklar, anlamları ve örnekleri hakkında daha
 fazla ayrıntı için <a href="flags.html">Yeniden Yazma Bayrakları</a>
 belgesine bakın.</p>

 </section>


 <section id="rewritecond"><title>Yeniden Yazma Koşulları</title>
 <p>Ardından gelen <directive
 module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> yönergesine tabi
 olacak istek türlerini kısıtlamak için bir veya daha fazla <directive
 module="mod_rewrite">RewriteCond</directive> yönergesi
 kullanılabilir. İlk argüman isteğin bir özelliğini tanımlayan bir
 değişken, ikinci argüman değişkenle eşleşmesi gereken bir <a
 href="#regex">düzenli ifade</a> ve üçüncü isteğe bağlı argüman
 eşleşmenin nasıl değerlendirileceğini değiştiren bayrakların bir
 listesidir.</p>

 <p class="figure">
       <img src="../images/syntax_rewritecond.png"
       alt="RewriteCond yönergesinin sözdizimi" /><br />
       <dfn>Şekil 3:</dfn> RewriteCond yönergesinin sözdizimi
 </p>

 <p>Örneğin, belirli bir IP aralığından gelen tüm istekleri farklı
 bir sunucuya göndermek için şunu kullanabilirsiniz:</p>
 <highlight language="config">
 RewriteCond "%{REMOTE_ADDR}" "^10\.2\."
 RewriteRule "(.*)"           "http://intranet.example.com$1"
 </highlight>

 <p>Birden fazla <directive module="mod_rewrite">RewriteCond</directive>
 belirtildiğinde, <directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>
 yönergesinin uygulanması için hepsinin eşleşmesi gerekir. Örneğin,
 sorgu dizgelerinde "hack" sözcüğünü içeren istekleri reddetmek, ancak
 "go" sözcüğünü içeren bir çerez taşıyanları hariç tutmak için şunu
 kullanabilirsiniz:</p>
 <highlight language="config">
 RewriteCond "%{QUERY_STRING}" "hack"
 RewriteCond "%{HTTP_COOKIE}"  !go
 RewriteRule "."               "-"   [F]
 </highlight>
 <p>Ünlem işaretinin olumsuz bir eşleşme belirttiğine dikkat edin;
 kural yalnızca çerez "go" içermiyorsa uygulanır.</p>

 <p><directive module="mod_rewrite">RewriteCond</directive>
 yönergelerindeki düzenli ifadelerdeki eşleşmeler, <directive
 module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> yönergesindeki
 <var>Değiştirme</var>'nin bir parçası olarak <code>%1</code>,
 <code>%2</code> vb. değişkenler kullanılarak kullanılabilir. Örneğin,
 şu kural siteye erişmek için kullanılan konak adına bağlı olarak
 isteği farklı bir dizine yönlendirecektir:</p>
 <highlight language="config">
 RewriteCond "%{HTTP_HOST}" "(.*)"
 RewriteRule "^/(.*)"       "/sites/%1/$1"
 </highlight>
 <p>İstek <code>http://example.com/foo/bar</code> için ise
 <code>%1</code> değeri <code>example.com</code> ve <code>$1</code>
 değeri <code>foo/bar</code> olacaktır.</p>


 </section>

 <section id="rewritemap"><title>Yeniden yazma eşlemleri</title>

 <p><directive module="mod_rewrite">RewriteMap</directive> yönergesi,
 tabir yerindeyse yeniden yazma işleminizi yapacak harici bir işlev
 çağırmanın bir yolunu sunar. Bu, <a
 href="rewritemap.html">RewriteMap ek belgelerinde</a> daha ayrıntılı
 olarak tartışılmaktadır.</p>
 </section>

 <section id="htaccess"><title>.htaccess dosyaları</title>

 <p>Yeniden yazma genellikle ana sunucu yapılandırma ayarında
 (herhangi bir <directive type="section"
 module="core">Directory</directive> bölümünün dışında) veya
 <directive type="section" module="core">VirtualHost</directive>
 kapsayıcıları içinde yapılandırılır. Bu, yeniden yazma yapmanın en
 kolay yoludur ve önerilir. Ancak yeniden yazmayı <directive
 type="section" module="core">Directory</directive> bölümlerinde veya
 <a href="../howto/htaccess.html"><code>.htaccess</code>
 dosyalarında</a> bazı ek karmaşıklık pahasına yapmak mümkündür. Bu
 tekniğe dizin başına yeniden yazma denir.</p>

 <p>Sunucu başına yeniden yazmadan temel fark, <code>.htaccess</code>
 dosyasını içeren dizinin yol önekinin,
 <directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> yönergesinde
 eşleştirmeden önce çıkarılmasıdır. Ayrıca, isteğin düzgün şekilde
 eşlenmesini sağlamak için <directive
 module="mod_rewrite">RewriteBase</directive> kullanılmalıdır.</p>

 </section>

 </manualpage>
	<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' ?>
	<!DOCTYPE manualpage SYSTEM "../style/manualpage.dtd">
	<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="../style/manual.tr.xsl"?>
	<!-- English Revision: 1933423:1935426 (outdated) -->

	<!--
	Licensed to the Apache Software Foundation (ASF) under one or more
	contributor license agreements. See the NOTICE file distributed with
	this work for additional information regarding copyright ownership.
	The ASF licenses this file to You under the Apache License, Version 2.0
	(the "License"); you may not use this file except in compliance with
	the License. You may obtain a copy of the License at

	http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0

	Unless required by applicable law or agreed to in writing, software
	distributed under the License is distributed on an "AS IS" BASIS,
	WITHOUT WARRANTIES OR CONDITIONS OF ANY KIND, either express or implied.
	See the License for the specific language governing permissions and
	limitations under the License.
	-->

	<manualpage metafile="intro.xml.meta">
	<parentdocument href="./">Rewrite</parentdocument>

	<title>Apache mod_rewrite'a Giriş</title>

	<summary>
	<p>Bu belge, <module>mod_rewrite</module>
	<a href="../mod/mod_rewrite.html">başvuru belgelerini</a> tamamlar.
	<module>mod_rewrite</module> kullanımı için gerekli temel kavramları
	açıklar. Diğer belgeler daha ayrıntılıdır, ancak bu belge
	başlangıç yapmak isteyenlere yardımcı olmalıdır.
	</p>
	</summary>

	<seealso><a href="../mod/mod_rewrite.html">Modül belgeleri</a></seealso>
	<!-- <seealso><a href="intro.html">mod_rewrite'a giriş</a></seealso> -->
	<seealso><a href="remapping.html">Yeniden yönlendirme ve yeniden eşleme</a></seealso>
	<seealso><a href="access.html">Erişim denetimi</a></seealso>
	<seealso><a href="vhosts.html">Sanal konaklar</a></seealso>
	<seealso><a href="proxy.html">Vekil kullanımı</a></seealso>
	<seealso><a href="rewritemap.html">RewriteMap Kullanımı</a></seealso>
	<seealso><a href="advanced.html">İleri teknikler</a></seealso>
	<seealso><a href="avoid.html">mod_rewrite kullanılmaması gereken durumlar</a></seealso>

	<section id="introduction"><title>Giriş</title>
	<p>Apache modülü <module>mod_rewrite</module>, URL değiştirmeleri
	yapmanın bir yolunu sunan çok güçlü ve karmaşık bir modüldür. Bununla
	ihtiyaç duyabileceğiniz neredeyse her türlü URL yeniden yazma işlemini
	gerçekleştirebilirsiniz. Ancak biraz karmaşıktır ve yeni başlayanlar
	için korkutucu olabilir. Yeniden yazma kurallarını, gerçekte ne
	yaptıklarını anlamadan sihirli formüller olarak ele alma eğilimi de
	vardır.</p>

	<p>Bu belge, takip eden içeriğin körü körüne kopyalanmak yerine
	anlaşılması için yeterli arka plan bilgisi sağlamaya çalışmaktadır.
	</p>

	<p>Birçok yaygın URL değiştirme görevinin <module>mod_rewrite</module>
	modülünün tüm gücünü ve karmaşıklığını gerektirmediğini unutmayın.
	Basit görevler için <module>mod_alias</module> modülüne ve <a
	href="../urlmapping.html">URL'lerin dosya sistemine
	eşlenmesi</a> belgelerine bakın.</p>

	<p>Son olarak, devam etmeden önce <module>mod_rewrite</module>
	modülünün günlük seviyesini <directive module="core">LogLevel</directive>
	yönergesini kullanarak izleme seviyelerinden birine yapılandırmayı
	unutmayın. Bu, bunaltıcı miktarda bilgi sağlasa da,
	<module>mod_rewrite</module> yapılandırma sorunlarını ayıklamada
	vazgeçilmezdir; çünkü her kuralın nasıl işlendiğini tam olarak
	gösterir.</p>

	</section>

	<section id="regex"><title>Düzenli İfadeler</title>

	<p><module>mod_rewrite</module>, <a href="http://pcre.org/">Perl
	Uyumlu Düzenli İfade</a> sözvarlığını kullanır. Bu belgede, düzenli
	ifadelere ayrıntılı bir başvuru sağlamaya çalışmıyoruz. Bunun için
	<a href="http://pcre.org/pcre.txt">PCRE kılavuz sayfalarını</a>,
	<a href="http://perldoc.perl.org/perlre.html">Perl düzenli ifade
	kılavuz sayfasını</a> ve <a
	href="https://www.oreilly.com/library/view/mastering-regular-expressions/0596528124/">Jeffrey
	Friedl'ın Mastering Regular Expressions kitabını</a> (üçüncü baskısı
	2006'dandır, ancak düzenli ifade sözdizimi temelde değişmemiştir ve
	bu konu hakkında kesin başvuru kaynağı olmaya devam etmektedir)
	öneririz.</p>

	<p>Bu belgede, bunaltıcı olmadan başlamanıza yetecek kadar düzenli
	ifade sözvarlığı sağlamaya çalışıyoruz; böylece <directive
	module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> kuralları sihirli
	formüller yerine bilimsel formüller olacaktır.</p>

	<section id="regexvocab"><title>Düzenli ifade sözvarlığı</title>

	<p>Düzenli ifadeler ve <directive
	module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> kuralları yazmak için
	ihtiyaç duyacağınız asgari yapı taşları aşağıdadır. Bunlar kesinlikle
	tam bir düzenli ifade sözvarlığını temsil etmez, ancak başlamak ve
	temel düzenli ifadeleri okumak için iyi bir yerdir.</p>

	<table>
	<tr>
	<th>Karakter</th>
	<th>Anlam</th>
	<th>Örnek</th>
	</tr>

	<tr>
	<td><code>.</code></td>
	<td>Herhangi bir tek karakterle eşleşir</td>
	<td><code>c.t</code>; <code>cat</code>, <code>cot</code>,
	<code>cut</code> vb. ile eşleşir</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>+</code></td>
	<td>Önceki eşleşmeyi bir veya daha fazla kez tekrarlar</td>
	<td><code>a+</code>; <code>a</code>, <code>aa</code>,
	<code>aaa</code> vb. ile eşleşir</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>*</code></td>
	<td>Önceki eşleşmeyi sıfır veya daha fazla kez tekrarlar</td>
	<td><code>a*</code>; <code>a+</code> ile aynı şeylerle eşleşir
	ancak ayrıca boş dizgeyle de eşleşir</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>?</code></td>
	<td>Eşleşmeyi isteğe bağlı yapar</td>
	<td><code>colou?r</code>; <code>color</code> ve
	<code>colour</code> ile eşleşir</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>\</code></td>
	<td>Sonraki karakteri kodlar</td>
	<td><code>\.</code>; yukarıda açıklandığı gibi <em>herhangi bir tek
	karakter</em> yerine <code>.</code> (nokta) ile eşleşir</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>^</code></td>
	<td>Çapa olarak adlandırılır, dizgenin başlangıcıyla eşleşir</td>
	<td><code>^a</code>; <code>a</code> ile başlayan bir dizgeyle
	eşleşir</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>$</code></td>
	<td>Diğer çapa, dizgenin sonuyla eşleşir</td>
	<td><code>a$</code>; <code>a</code> ile biten bir dizgeyle
	eşleşir</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>( )</code></td>
	<td>Birkaç karakteri tek bir birime gruplar ve geri başvuruda
	kullanılmak üzere bir eşleşme yakalar</td>
	<td><code>(ab)+</code>; <code>ababab</code> ile eşleşir - yani
	<code>+</code> gruba uygulanır. Geri başvurular hakkında daha
	fazla bilgi için <a href="#InternalBackRefs">aşağıya</a>
	bakın</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>[ ]</code></td>
	<td>Bir karakter sınıfı - karakterlerden biriyle eşleşir</td>
	<td><code>c[uoa]t</code>; <code>cut</code>, <code>cot</code> veya
	<code>cat</code> ile eşleşir</td>
	</tr>
	<tr>
	<td><code>[^ ]</code></td>
	<td>Olumsuz karakter sınıfı - belirtilmeyen herhangi bir
	karakterle eşleşir</td>
	<td><code>c[^/]t</code>; <code>cat</code> veya <code>c=t</code>
	ile eşleşir ancak <code>c/t</code> ile eşleşmez</td></tr>
	</table>

	<p><module>mod_rewrite</module> modülünde <code>!</code> karakteri
	düzenli ifadeyi olumsuzlamak için kullanılabilir. Yani, bir dizge
	yalnızca ifadenin geri kalanıyla eşleşmezse eşleşmiş sayılır.</p>

	</section>

	<section id="InternalBackRefs"><title>Düzenli İfade Geri Başvuru
	Kullanılabilirliği</title>

	<p>Burada hatırlanması gereken önemli bir şey vardır:
	<em>Kalıp</em>'ta veya <em>CondPattern</em>'lerden birinde
	parantez kullandığınızda, <code>$N</code> ve <code>%N</code>
	dizgeleriyle kullanılabilecek dahili geri başvurular oluşturulur
	(aşağıya bakın). Bunlar, bir
	<directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>
	yönergesinin <em>Değiştirme</em> parametresini veya bir
	<directive module="mod_rewrite">RewriteCond</directive>
	yönergesinin <em>SınamaDizgesi</em> parametresini oluşturmak
	için kullanılabilir.</p>
	<p><directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>
	kalıplarındaki yakalamalar (sezgiye aykırı olarak) kendinden
	önceki tüm <directive module="mod_rewrite">RewriteCond</directive>
	yönergelerinde kullanılabilir; çünkü <directive
	module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> ifadesi bireysel
	koşullardan önce değerlendirilir.</p>

	<p>Şekil 1, geri başvuruların genişletilmek üzere hangi
	konumlara aktarıldığını ve RewriteRule, RewriteCond eşleştirme
	akışını gösterir. Sonraki bölümlerde bu geri başvuruların nasıl
	kullanılacağını inceleyeceğiz; bu nedenle ilk başta biraz yabancı
	görünürse endişelenmeyin.
	</p>

	<p class="figure">
	<img src="../images/rewrite_backreferences.png"
	alt="RewriteRule ve RewriteCond eşleştirme akışı" /><br />
	<dfn>Şekil 1:</dfn> Bir kural boyunca geri başvuru akışı.<br />
	Bu örnekte, <code>/test/1234</code> için bir istek <code>/admin.foo?page=test&id=1234&host=admin.example.com</code> olarak dönüştürülecektir.
	</p>

	</section>
	</section>

	<section id="rewriterule"><title>RewriteRule Temelleri</title>
	<p>Bir <directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>,
	boşluklarla ayrılmış üç argümandan oluşur. Argümanlar şunlardır:</p>
	<ol>
	<li><var>Kalıp</var>: hangi gelen URL'lerin kuraldan etkileneceği;</li>
	<li><var>Değiştirme</var>: eşleşen isteklerin nereye gönderileceği;</li>
	<li><var>[bayraklar]</var>: yeniden yazılmış isteği etkileyen
	seçenekler.</li>
	</ol>

	<p><var>Kalıp</var> bir <a href="#regex">düzenli ifadedir</a>.
	İlk başta (ilk yeniden yazma kuralı için veya bir değiştirme
	gerçekleşene kadar) gelen isteğin URL yoluyla (konak adından sonra
	ancak sorgu dizgesinin başlangıcını gösteren soru işaretinden önceki
	kısım) veya dizin başına bağlamda kuralın tanımlandığı dizine göre
	isteğin yoluyla eşleştirilir. Bir değiştirme gerçekleştikten sonra
	izleyen kurallar değiştirilen değerle eşleştirilir.
	</p>

	<p class="figure">
	<img src="../images/syntax_rewriterule.png"
	alt="RewriteRule yönergesinin sözdizimi" /><br />
	<dfn>Şekil 2:</dfn> RewriteRule yönergesinin sözdizimi.
	</p>


	<p><var>Değiştirme</var> kendisi üç şeyden biri olabilir:</p>

	<dl>
	<dt>1. Bir kaynağa tam dosya sistemi yolu</dt>
	<dd>
	<highlight language="config">
	RewriteRule "^/games" "/usr/local/games/web/puzzles.html"
	</highlight>
	<p>Bu, <directive module="mod_alias">Alias</directive> yönergesine
	benzer şekilde bir isteği dosya sistemindeki keyfi bir konuma
	eşler.</p>
	</dd>

	<dt>2. Bir kaynağa web yolu</dt>
	<dd>
	<highlight language="config">
	RewriteRule "^/games$" "/puzzles.html"
	</highlight>
	<p><directive module="core">DocumentRoot</directive>
	<code>/usr/local/apache2/htdocs</code> olarak ayarlanmışsa, bu
	yönerge <code>http://example.com/games</code> isteklerini
	<code>/usr/local/apache2/htdocs/puzzles.html</code> yoluna
	eşler.</p>

	</dd>

	<dt>3. Mutlak bir URL</dt>
	<dd>
	<highlight language="config">
	RewriteRule "^/product/view$" "http://site2.example.com/seeproduct.html" [R]
	</highlight>
	<p>Bu, istemciye belirtilen URL için yeni bir istek yapmasını
	söyler.</p>
	</dd>
	</dl>

	<note type="warning"><strong>1</strong> ve <strong>2</strong>'nin sözdiziminin tamamen aynı olduğunu unutmayın. Aralarındaki fark, <strong>1</strong> durumunda hedef yolun en üst düzeyinin (yani <code>/usr/</code>) dosya sisteminde mevcut olması, <strong>2</strong> durumunda ise mevcut olmamasıdır (yani dosya sisteminde kök düzeyinde bir <code>/bar/</code> dizini yoktur).</note>

	<p><var>Değiştirme</var>, <var>Kalıp</var> tarafından eşleşen gelen
	URL yolunun bölümlerine <em>geri başvurular</em> da içerebilir. Şunu
	ele alalım:</p>
	<highlight language="config">
	RewriteRule "^/product/(.*)/view$" "/var/web/productdb/$1"
	</highlight>
	<p><code>$1</code> değişkeni, <var>Kalıp</var> içindeki parantez
	içindeki ifadeyle eşleşen metinle değiştirilir. Örneğin,
	<code>http://example.com/product/r14df/view</code> isteği
	<code>/var/web/productdb/r14df</code> yoluna eşlenir.</p>

	<p>Parantez içinde birden fazla ifade varsa, bunlar sırasıyla
	<code>$1</code>, <code>$2</code>, <code>$3</code> ve sonraki
	değişkenlerde kullanılabilir.</p>


	</section>

	<section id="flags"><title>Yeniden Yazma Bayrakları</title>
	<p>Bir <directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>
	yönergesinin davranışı, kuralın sonuna bir veya daha fazla bayrak
	uygulanarak değiştirilebilir. Örneğin, bir kuralın eşleştirme
	davranışı <code>[NC]</code> bayrağı uygulanarak büyük/küçük harf
	duyarsız yapılabilir:
	</p>
	<highlight language="config">
	RewriteRule "^puppy.html" "smalldog.html" [NC]
	</highlight>

	<p>Kullanılabilir bayraklar, anlamları ve örnekleri hakkında daha
	fazla ayrıntı için <a href="flags.html">Yeniden Yazma Bayrakları</a>
	belgesine bakın.</p>

	</section>


	<section id="rewritecond"><title>Yeniden Yazma Koşulları</title>
	<p>Ardından gelen <directive
	module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> yönergesine tabi
	olacak istek türlerini kısıtlamak için bir veya daha fazla <directive
	module="mod_rewrite">RewriteCond</directive> yönergesi
	kullanılabilir. İlk argüman isteğin bir özelliğini tanımlayan bir
	değişken, ikinci argüman değişkenle eşleşmesi gereken bir <a
	href="#regex">düzenli ifade</a> ve üçüncü isteğe bağlı argüman
	eşleşmenin nasıl değerlendirileceğini değiştiren bayrakların bir
	listesidir.</p>

	<p class="figure">
	<img src="../images/syntax_rewritecond.png"
	alt="RewriteCond yönergesinin sözdizimi" /><br />
	<dfn>Şekil 3:</dfn> RewriteCond yönergesinin sözdizimi
	</p>

	<p>Örneğin, belirli bir IP aralığından gelen tüm istekleri farklı
	bir sunucuya göndermek için şunu kullanabilirsiniz:</p>
	<highlight language="config">
	RewriteCond "%{REMOTE_ADDR}" "^10\.2\."
	RewriteRule "(.*)" "http://intranet.example.com$1"
	</highlight>

	<p>Birden fazla <directive module="mod_rewrite">RewriteCond</directive>
	belirtildiğinde, <directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive>
	yönergesinin uygulanması için hepsinin eşleşmesi gerekir. Örneğin,
	sorgu dizgelerinde "hack" sözcüğünü içeren istekleri reddetmek, ancak
	"go" sözcüğünü içeren bir çerez taşıyanları hariç tutmak için şunu
	kullanabilirsiniz:</p>
	<highlight language="config">
	RewriteCond "%{QUERY_STRING}" "hack"
	RewriteCond "%{HTTP_COOKIE}" !go
	RewriteRule "." "-" [F]
	</highlight>
	<p>Ünlem işaretinin olumsuz bir eşleşme belirttiğine dikkat edin;
	kural yalnızca çerez "go" içermiyorsa uygulanır.</p>

	<p><directive module="mod_rewrite">RewriteCond</directive>
	yönergelerindeki düzenli ifadelerdeki eşleşmeler, <directive
	module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> yönergesindeki
	<var>Değiştirme</var>'nin bir parçası olarak <code>%1</code>,
	<code>%2</code> vb. değişkenler kullanılarak kullanılabilir. Örneğin,
	şu kural siteye erişmek için kullanılan konak adına bağlı olarak
	isteği farklı bir dizine yönlendirecektir:</p>
	<highlight language="config">
	RewriteCond "%{HTTP_HOST}" "(.*)"
	RewriteRule "^/(.*)" "/sites/%1/$1"
	</highlight>
	<p>İstek <code>http://example.com/foo/bar</code> için ise
	<code>%1</code> değeri <code>example.com</code> ve <code>$1</code>
	değeri <code>foo/bar</code> olacaktır.</p>



	</section>

	<section id="rewritemap"><title>Yeniden yazma eşlemleri</title>

	<p><directive module="mod_rewrite">RewriteMap</directive> yönergesi,
	tabir yerindeyse yeniden yazma işleminizi yapacak harici bir işlev
	çağırmanın bir yolunu sunar. Bu, <a
	href="rewritemap.html">RewriteMap ek belgelerinde</a> daha ayrıntılı
	olarak tartışılmaktadır.</p>
	</section>

	<section id="htaccess"><title>.htaccess dosyaları</title>

	<p>Yeniden yazma genellikle ana sunucu yapılandırma ayarında
	(herhangi bir <directive type="section"
	module="core">Directory</directive> bölümünün dışında) veya
	<directive type="section" module="core">VirtualHost</directive>
	kapsayıcıları içinde yapılandırılır. Bu, yeniden yazma yapmanın en
	kolay yoludur ve önerilir. Ancak yeniden yazmayı <directive
	type="section" module="core">Directory</directive> bölümlerinde veya
	<a href="../howto/htaccess.html"><code>.htaccess</code>
	dosyalarında</a> bazı ek karmaşıklık pahasına yapmak mümkündür. Bu
	tekniğe dizin başına yeniden yazma denir.</p>

	<p>Sunucu başına yeniden yazmadan temel fark, <code>.htaccess</code>
	dosyasını içeren dizinin yol önekinin,
	<directive module="mod_rewrite">RewriteRule</directive> yönergesinde
	eşleştirmeden önce çıkarılmasıdır. Ayrıca, isteğin düzgün şekilde
	eşlenmesini sağlamak için <directive
	module="mod_rewrite">RewriteBase</directive> kullanılmalıdır.</p>

	</section>

	</manualpage>