docs/manual/install.xml.tr - httpd - Git at Google


            
            <?xml version='1.0' encoding='UTF-8' ?>

            
            <!DOCTYPE manualpage SYSTEM "./style/manualpage.dtd">

            
            <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="./style/manual.tr.xsl"?>

            
            <!-- English Revision: 1296735:1935202 (outdated) -->

            
            <!-- =====================================================

            
             Translated by: Nilgün Belma Bugüner <nilgun belgeler.org>

            
               Reviewed by: Orhan Berent <berent belgeler.org>

            
            ========================================================== -->


            <!--

            
             Licensed to the Apache Software Foundation (ASF) under one or more

            
             contributor license agreements.  See the NOTICE file distributed with

            
             this work for additional information regarding copyright ownership.

            
             The ASF licenses this file to You under the Apache License, Version 2.0

            
             (the "License"); you may not use this file except in compliance with

            
             the License.  You may obtain a copy of the License at


                 http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0


             Unless required by applicable law or agreed to in writing, software

            
             distributed under the License is distributed on an "AS IS" BASIS,

            
             WITHOUT WARRANTIES OR CONDITIONS OF ANY KIND, either express or implied.

            
             See the License for the specific language governing permissions and

            
             limitations under the License.

            
            -->


            <manualpage metafile="install.xml.meta">


              <title>Derleme ve Kurulum</title>


            <summary>


                <p>Bu belge Apache HTTP Sunucusunun sadece Unix ve Unix benzeri

            
                  sistemlerde derlenmesini ve kurulmasını kapsar. Windows üzerinde

            
                  derleme ve kurulum için <a href="platform/windows.html">Apache HTTP

            
                  Sunucusunun Microsoft Windows ile kullanımı</a> bölümüne bakınız. Diğer

            
                  platformlar için ise <a href="platform/">platform</a> belgelerine

            
                  bakınız.</p>


                <p>Apache HTTP Sunucusunun, derleme ortamını oluşturmak için çoğu Açık

            
                  Kaynak Kodlu projenin yaptığı gibi <code>libtool</code> ve

            
                  <code>autoconf</code> kullanır.</p>


                <p>Eğer sadece sürüm yükseltiyorsanız (2.2.50'den 2.2.51'e yükseltmek

            
                  gibi) lütfen doğrudan <a href="#upgrading">Yükseltme</a> bölümüne

            
                  atlayınız.</p>


            </summary>


            <seealso><a href="programs/configure.html">Kaynak ağacının yapılandırılması</a></seealso>

            
            <seealso><a href="invoking.html">Apache httpd'nin başlatılması</a></seealso>

            
            <seealso><a href="stopping.html">Durdurma ve yeniden başlatma</a></seealso>


            <section id="overview"><title>Tez canlılar için genel bir bakış</title>


                <table>

            
                  <columnspec><column width=".13"/><column width=".80"/></columnspec>

            
                  <tr>

            
                    <td><a href="#download">İndirme</a></td>


                    <td><code>$ lynx http://httpd.apache.org/download.cgi</code>

            
                    </td>

            
                  </tr>


                  <tr>

            
                    <td><a href="#extract">Paketi açma</a></td>


                    <td><code>$ gzip -d httpd-<em>NN</em>.tar.gz<br />

            
                     $ tar xvf httpd-<em>NN</em>.tar<br />

            
                     $ cd httpd-<em>NN</em></code></td>

            
                  </tr>


                  <tr>

            
                    <td><a href="#configure">Yapılandırma</a></td>


                    <td><code>$ ./configure --prefix=<em>ÖNEK</em></code>

            
                    </td>

            
                  </tr>


                  <tr>

            
                    <td><a href="#compile">Derleme</a></td>


                    <td><code>$ make</code> </td>

            
                  </tr>


                  <tr>

            
                    <td><a href="#install">Kurulum</a></td>


                    <td><code>$ make install</code> </td>

            
                  </tr>


                  <tr>

            
                    <td><a href="#customize">Kişiselleştirme</a></td>


                    <td><code>$ vi <em>ÖNEK</em>/conf/httpd.conf</code> </td>

            
                  </tr>


                  <tr>

            
                    <td><a href="#test">Deneme</a></td>


                    <td><code>$ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k start</code>

            
                    </td>

            
                  </tr>

            
                </table>


                <p><em>NN</em> yerine kuracağınız sürümü, <code><em>ÖNEK</em></code>

            
                  yerine de dosya sisteminde sunucunun altına kurulacağı dizin yolunu

            
                  yazınız. <code><em>ÖNEK</em></code> belirtilmezse

            
                  <code>/usr/local/apache2</code> öntanımlıdır.</p>


                <p>Derleme ve kurulum işleminin her aşaması, Apache HTTPd Sunucusunun

            
                  derlenmesi ve kurulması için gerekenler başta olmak üzere aşağıda

            
                  ayrıntılı olarak açıklanmıştır.</p>

            
            </section>


            <section id="requirements"><title>Gereksinimler</title>


                <p>Apache httpd'yi derleyebilmek için şunlar mevcut olmalıdır:</p>


                <dl>

            
                  <dt>APR ve APR-Util</dt>

            
                  <dd>APR ve APR-Util'in sisteminizde kurulu olduğundan emin olun. Kurulu

            
                    değilse veya sisteminizce sağlanmış sürümlerini kullanmak

            
                    istemiyorsanız APR ve APR-Util'in ikisini birden <a

            
                    href="http://apr.apache.org/">Apache APR</a>'den indirin ve onları

            
                    Apache httpd dağıtımını açtığınız dizinin altında

            
                    <code>./srclib/apr</code> ve <code>./srclib/apr-util</code> dizinlerine

            
                    açın (Dizin isimlerinin sürüm numarası içermemesine dikkat edin,

            
                    örneğin, APR dağıtımı ./srclib/apr/ altında olsun.) ve

            
                    <code>./configure</code> betiğinin <code>--with-included-apr</code>

            
                    seçeneğini kullanın. Bazı platformlarda, httpd'nin, kurulu APR ve

            
                    APR-Util kopyanıza karşın derlenmesini sağlamak için ilgili

            
                    <code>-dev</code> paketlerini kurmanız gerekebilir.</dd>


                  <dt>Perl-Uyumlu Düzenli İfade Kütüphanesi (PCRE)</dt>

            
                  <dd>Bu kütüphane gereklidir, ancak artık httpd ile birlikte

            
                    dağıtılmamaktadır. Kaynak kodunu <a href="http://www.pcre.org/"

            
                    >http://www.pcre.org</a> sitesinden indirin ve bir port veya paket

            
                    olarak kurun. Eğer derleme sisteminiz PCRE kurulumunuz tarafından

            
                    kurulan <code>pcre-config</code> betiğini bulamazsa

            
                    <code>--with-pcre</code> seçeneğini kullanarak yerini belirtin. Bazı

            
                    platformlarda, httpd'nin, kurulu PCRE kopyanıza karşın derlenmesini

            
                    sağlamak için ilgili <code>-dev</code> paketlerini kurmanız

            
                    gerekebilir.</dd>


                  <dt>Disk Alanı</dt>

            
                  <dd>Geçici olarak en azından 50 MB boş disk alanınız olduğundan emin

            
                    olunuz. Kurulumdan sonra sunucu yaklaşık 10 MB disk alanı kaplıyor

            
                    olacaktır. Asıl disk alanı gereksinimi seçtiğiniz yapılandırma

            
                    seçeneklerine, üçüncü parti modüllere ve şüphesiz sitenizin veya sunucu

            
                    üzerindeki sitelerin boyutlarına göre değişiklik

            
                    gösterecektir.</dd>


                  <dt>ANSI-C Derleyici ve Derleme Sistemi</dt>

            
                  <dd>Bir ANSI-C derleyicinin kurulu olduğundan emin olunuz. <a

            
                    href="http://www.gnu.org/">Free Software Foundation (FSF)</a>

            
                    tarafından dağıtılan <a

            
                    href="http://gcc.gnu.org/">GNU C derleyicisini

            
                    (GCC)</a> kullanmanız önerilir. GCC yoksa en azından satıcınızın

            
                    derleyicisinin ANSI uyumlu olduğundan emin olunuz. Ayrıca,

            
                    <code>PATH</code> ortam değişkeninizin içerdiği yollarda

            
                    <code>make</code> gibi temel derleme araçları da bulunmalıdır.</dd>


                  <dt>Zamanın doğru belirlenmesi</dt>

            
                  <dd>HTTP protokolünün elemanları sunuldukları tarih ve saate göre ifade

            
                    edilirler. Bu bakımdan sisteminizdeki zaman ayarlama oluşumunun

            
                    ayarlarını gözden geçirmenizin tam sırasıdır. Bu amaçla, Ağ Zaman

            
                    Protokolüne (NTP) göre çalışan <code>ntpdate</code> veya

            
                    <code>xntpd</code> programları kullanılır. NTP yazılımları ve halka

            
                    açık zaman sunucuları hakkında daha ayrıntılı bilgi için <a

            
                    href="http://www.ntp.org">NTP sitesine bakınız</a>.</dd>


                  <dt><a href="http://www.perl.org/">Perl 5</a> [SEÇİMLİK]</dt>

            
                  <dd>Perl ile yazılmış <program>apxs</program> veya

            
                    <program>dbmmanage</program> gibi bazı betikleri desteklemek için

            
                    Perl 5 yorumlayıcısı gerekir (5.003 veya daha yeni sürümleri

            
                    yeterlidir). Eğer sisteminizde birden fazla Perl yorumlayıcı

            
                    kuruluysa (örneğin, sistem geneli için Perl 4, kendi kullanımızı için

            
                    Perl 5 kurulu olabilir), doğru sürümün kullanılacağından emin olmak

            
                    bunu <program>configure</program> betiğine <code>--with-perl</code>

            
                    seçeneğini kullanarak belirtmeniz önerilir. Eğer

            
                    <program>configure</program> betiği sisteminizde Perl 5 yorumlayıcısı

            
                    bulamazsa bu betikleri kullanamazsınız. Ancak, bu durum Apache

            
                    HTTPd'nin derlenip kurulmasına engel değildir.</dd>

            
                </dl>

            
            </section>


            <section id="download"><title>İndirme</title>


                <p>Apache HTTP Sunucusunu, çeşitli yansıların da listelendiği <a

            
                  href="http://httpd.apache.org/download.cgi">Apache HTTP Sunucusu

            
                  indirme sayfasından</a> indirebilirsiniz. Unix benzeri sistemler

            
                  kullanan Apache HTTPd kullanıcılarının kaynak paketlerinden birini

            
                  indirip derlemeleri daha iyi olacaktır. Derleme işlemi (aşağıda

            
                  açıklanmıştır) kolaydır ve sunucunuzu ihtiyaçlarınıza uygun olarak

            
                  kişiselleştirmenize imkan tanır. Ayrıca, hazır derlenmiş paketler

            
                  çoğunlukla en son kaynak sürüm kadar güncel değildirler. Eğer böyle bir

            
                  paket indirmişseniz, kurarken paketin içinde bulunan

            
                  <code>INSTALL.bindist</code> dosyasındaki talimatlara uyunuz.</p>


                <p>İndirme işleminin ardından Apache HTTP Sunucusunun eksiksiz ve

            
                  değişikliğe uğramamış olduğunun doğrulanması önemlidir. Bu indirilen

            
                  tar paketinin PGP imzasına göre sınanması ile sağlanabilir. Bunun nasıl

            
                  yapılacağı <a

            
                  href="http://httpd.apache.org/download.cgi#verify">indirme

            
                  sayfasında</a> anlatıldığı gibi <a

            
                  href="http://httpd.apache.org/dev/verification.html">PGP

            
                  kullanımının</a> anlatıldığı daha geniş bir örnek de vardır.</p>


            </section>


            <section id="extract"><title>Paketi açma</title>


                <p>Apache HTTP Sunucusu tar paketinden sıkıştırmayı kaldırdıktan sonra tar

            
                  arşivinden dosyaları çıkarmak basit bir işlemdir:</p>


                <example>

            
                  $ gzip -d httpd-<em>NN</em>.tar.gz<br />

            
                  $ tar xvf httpd-<em>NN</em>.tar

            
                </example>


                <p>Bu işlem bulunduğunuz dizinin içinde dağıtımın kaynak dosyalarını

            
                  içeren yeni bir dizin oluşturacaktır. Sunucuyu derleme işlmine

            
                  başlayabilmek için önce <code>cd</code> ile bu dizine geçmelisiniz.</p>

            
            </section>


            <section id="configure"><title>Kaynak ağacının yapılandırılması</title>


                <p>Sonraki adım, Apache HTTPd kaynak ağacının platformunuza ve kişisel

            
                  gereksinimlerinize uygun olarak yapılandırılmasıdır. Bu işlem dağıtımın

            
                  kök dizininde bulunan <program>configure</program> betiği kullanılarak

            
                  yapılır. (Apache HTTPd kaynak ağacının resmen dağıtıma girmemiş bir

            
                  sürümünü indiren geliştiricilerin sistemlerinde <code>autoconf</code> ve

            
                  <code>libtool</code> kurulu olması ve sonraki adıma geçmek için

            
                  <code>buildconf</code> çalıştırmaları gerekir. Bu işlem resmi

            
                  dağıtımlar için gerekli değildir.)</p>


                <p>Kaynak ağacını tamamen öntanımlı seçenekler kullanılarak derlemek için

            
                  <code>./configure</code> komutunu vermek yeterlidir. Öntanımlı

            
                  seçenekleri değiştirmek için <program>configure</program> betiği

            
                  çeşitli değişkenler ve komut satırı seçenekleri kabul eder.</p>


                <p>En önemli seçenek, Apache HTTP Sunucusunun kurulacağı yerin

            
                  belirlenmesini, dolayısıyla Apache'nin bu konumda doğru olarak

            
                  çalışması için yapılandırılmasını sağlayan <code>--prefix</code>'tir.

            
                  Kurulacak dosyaların yerleri ile ilgili daha ayrıntılı denetim ek <a

            
                  href="programs/configure.html#installationdirectories">yapılandırma

            
                  seçenekleri</a> ile mümkün kılınmıştır.</p>


                <p>Bu noktada ayrıca, Apache HTTPd'de hangi özelliklerin bulunmasını

            
                  istediğinizi <a href="mod/">modülleri</a> etkin kılarak veya iptal

            
                  ederek belirtebilirsiniz. Apache, öntanımlı olarak içerilmiş pek çok

            
                  modülle gelir. Bunlar çalışma anında devereye sokulup çıkarılabilen <a

            
                  href="dso.html">paylaşımlaı nesneler (DSO'lar)</a> olarak derlenebilir.

            
                  Ayrıca, istediğiniz modülleri derleme sırasında

            
                  <code>--enable-<var>module</var>=static</code> seçeneğini kullanarak

            
                  durağan olarak derleyebilirsiniz. Ek modüller <code>--enable-

            
                  <var>modül</var></code> seçenekleri kullanılarak etkinleştirilir.

            
                  Buradaki <code><var>modül</var></code>, önünden <code>mod_</code> dizgesi

            
                  kaldırılmış ve içindeki altçizgi imleri tire imleri ile değiştirilmiş

            
                  modül ismidir. Temel modülleri de benzer şekilde

            
                  <code>--disable-<var>modül</var></code> seçenekleriyle iptal

            
                  edebilirsiniz. <program>configure</program> betiği mevcut olmayan

            
                  modüller için sizi uyarmayıp, seçeneği yok saymakla yetineceğinden, bu

            
                  seçenekleri kullanırken dikkatli olmalısınız.</p>


                <p>Ek olarak, bazen kullandığınız derleyici, kütüphaneler veya başlık

            
                  dosyalarının yerleri hakkında <program>configure</program> betiğine

            
                  ilave bilgiler sağlamanız gerekir. Bu işlem

            
                  <program>configure</program> betiğine ya ortam değişkenleriyle ya da

            
                  komut satırı seçenekleriyle bilgi aktarılarak yapılır. Daha fazla bilgi

            
                  için <program>configure</program> kılavuz sayfasına bakınız.</p>


                <p>Apache'yi derlerken ne gibi olasılıklara sahip olduğunuz hakkında bir

            
                  izlenim edinmeniz için aşağıda tipik bir örneğe yer verilmiştir. Bu

            
                  örnekte, Apache'nin <code>/sw/pkg/apache</code> önekiyle başlayan

            
                  dizinlere kurulması, belli bir derleyici ve derleyici seçenekleriyle

            
                  derlenmesi ve <module>mod_ldap</module> ve

            
                  <module>mod_lua</module>modüllerinin de DSO mekanizması üzerinden

            
                  daha sonra yüklenmek üzere derlenmesi istenmektedir:</p>


                <example>

            
                  $ CC="pgcc" CFLAGS="-O2" \<br />

            
                   ./configure --prefix=/sw/pkg/apache \<br />

            
                   --enable-ldap=shared \<br />

            
                   --enable-lua=shared

            
                </example>


                <p><program>configure</program> betiği başlatıldığında sisteminizde

            
                  mevcut özelliklerin işe yararlığını sınamak ve sonradan sunucuyu

            
                  derlemek için kullanılacak Makefile dosyalarını oluşturmak için bir kaç

            
                  dakika çalışacaktır.</p>


                <p><program>configure</program> seçeneklerinin tamamı ayrıtılı olarak

            
                  <program>configure</program> kılavuz sayfasında açıklanmıştır.</p>

            
            </section>


            <section id="compile"><title>Derleme</title>


                <p>Artık, Apache HTTPd paketini şekillendiren çeşitli parçaları derlemek

            
                  için basitçe aşağıdaki komutu verebilirsiniz:</p>


                <example>$ make</example>


                <p>Bu komutu verdikten sonra lütfen sabırlı olunuz. Temel yapılandırmanın

            
                  derlenmesi bir kaç dakika alsa da modüllerin derlenmesi donanımınıza ve

            
                  seçtiğiniz modüllerin sayısına bağlı olarak daha uzun süre

            
                  gerektirecektir.</p>

            
            </section>


            <section id="install"><title>Kurulum</title>


                <p>Şimdi sıra <code><em>ÖNEK</em></code> dizini altına kurulmak üzere

            
                  yapılandırdığınız (yukarı <code>--prefix</code> seçeneğine bakınız)

            
                  paketi kurmaya geldi. Basitçe şu komutu veriniz:</p>


            <example># make install</example>


                <p><code><em>ÖNEK</em></code> dizininde genellikle yazma izinlerinin

            
                  sınırlı oluşu nedeniyle bu adım genellikle root yetkilerini

            
                  gerektirir.</p>


                <p>Eğer sürüm yükseltiyorsanız, kurulum sırasında mevcut yapılandırma

            
                  dosyalarının ve belgelerin üzerine yazılmayacaktır.</p>

            
            </section>


            <section id="customize"><title>Kişiselleştirme</title>


                <p>Bu adımda, Apache HTTP Sunucunuzu <code><em>ÖNEK</em>/conf/</code>

            
                  dizini altındaki <a href="configuring.html">yapılandırma

            
                  dosyalarını</a> düzenleyerek kişiselleştirebilirsiniz.</p>


                <example>$ vi <em>ÖNEK</em>/conf/httpd.conf</example>


                <p>Bu kılavuz ve kullanılabilecek <a

            
                  href="mod/directives.html">yapılandırma yönergelerinin</a> kılavuzlarını

            
                  <code><em>ÖNEK</em>/<a href="./">docs/manual/</a></code> altında

            
                  bulabileceğiniz gibi en son sürümünü daima <a

            
                  href="http://httpd.apache.org/docs/&httpd.docs;/"

            
                  >http://httpd.apache.org/docs/&httpd.docs;/</a> adresinde

            
                  bulabilirsiniz.</p>

            
            </section>


            <section id="test"><title>Deneme</title>


                <p>Artık Apache HTTP Sunucunuzu <a href="invoking.html">başlatmaya</a>

            
                  hazırsınız. Hemen şu komutu verin:</p>


                <example>$ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k start</example>


                <p><code>http://localhost/</code> üzerinden ilk belgeniz için bir istek

            
                  yapmalısınız. Genellikle <directive

            
                  module="core">DocumentRoot</directive> olarak bilinen

            
                  <code><em>ÖNEK</em>/htdocs/</code> altındaki sayfayı görürsünüz.

            
                  Çalışmakta olan sunucuyu <a href="stopping.html">durdurmak</a> için şu

            
                  komutu verebilirsiniz:</p>


                <example>$ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k stop</example>

            
            </section>

            
            <section id="upgrading"><title>Yükseltme</title>


                <p>Sürüm yükseltme işleminin ilk adımı, sitenizi etkileyen değişiklikleri

            
                  öğrenmek için dağıtım duyurusunu ve kaynak paketindeki

            
                  <code>CHANGES</code> dosyasını okumaktır. Ana sürümlerden yükseltme

            
                  yapıyorsanız (2.0'ten 2.2'ye veya 2.2'daen 2.3'e gibi), derleme anı ve

            
                  çalışma anı yapılandırmalarındaki ana farklılıklar elle ayarlamalar

            
                  yapmanızı gerektirecektir. Ayrıca, tüm modüllerin de modül API'sindeki

            
                  değişikliklere uyum sağlaması için yükseltilmesi gerekecektir.</p>


                <p>Aynı ana sürüm içinde yükseltme yapmak (2.2.55'ten 2.2.57'ye

            
                  yükseltmek gibi) daha kolaydır. <code>make install</code> işlemi,

            
                  mevcut yapılandırma ve günlük dosyalarınızın ve belgelerin üzerine

            
                  yazmayacaktır. Ek olarak, geliştiriciler alt sürüm değişikliklerinde

            
                  <program>configure</program> seçenekleri, çalışma anı yapılandırması

            
                  veya modül API'sinde uyumsuz değişiklikler yapmamaya özen

            
                  göstereceklerdir. Çoğu durumda, aynı <program>configure</program> komut

            
                  satırını, aynı yapılandırma dosyasını kullanabileceksiniz ve tüm

            
                  modülleriniz de çalışmaya devam edebilecektir.</p>


                <p>Aynı ana sürüm içinde yükseltme işlemine, eski kaynak ağacının kök

            
                  dizininde veya kurulu sunucunuzun <code>build</code> dizininde

            
                  bulacağınız <code>config.nice</code> dosyasını yeni kaynak ağacının kök

            
                  dizinine kopyalamak suretiyle başlayabilirsiniz. Bu dosya evvelce

            
                  kaynak ağacını yapılandırmakta kullandığınız

            
                  <program>configure</program> komut satırını içerir.

            
                  <code>config.nice</code> dosyasında yapmak istediğiniz değişiklikler

            
                  varsa yaptıktan sonra şu komutları veriniz:</p>


                <example>

            
                $ ./config.nice<br />

            
                $ make<br />

            
                $ make install<br />

            
                $ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k graceful-stop<br />

            
                $ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k start<br />

            
                </example>


                <note type="warning">Her yeni sürümü hizmete sokmadan önce daima çalışma

            
                  ortamınızda denemeniz gerekir. Örneğin, yükseltme işlemini

            
                  sonuçlandırmadan önce eski sürümün çalışmasını durdurmadan yenisini

            
                  farklı bir <code>--prefix</code> ile kurabilir ve farklı bir port ile

            
                  (<directive module="mpm_common">Listen</directive> yönergesini

            
                  ayarlamak suretiyle) çalıştırabilirsiniz.</note>


                <p>Özgün <program>configure</program> seçeneklerinizi değiştirmek veya

            
                  yeni seçenekler eklemek isterseniz bunları <code>config.nice</code>

            
                  betiğine komut satırı argümanları olarak belirtebilirsiniz:</p>


                <example>

            
                $ ./config.nice --prefix=/home/dnm/apache --with-port=90

            
                </example>

            
            </section>


            <section id="thirdp"><title>Üçüncü parti paketler</title>


                <p>Üçüncü partilerin çoğunun, Apache HTTP Sunucusunun belli bir platforma

            
                  kurulumu için paketlenmiş kendi dağıtımları vardır. Çeşitli Linux

            
                  dağıtımları, üçüncü parti Windows paketleri, Mac OS X, Solaris ve daha

            
                  pek çokları bunlar arasında sayılabilir.r</p>


                <p>Yazılım lisansımız bu çeşit yeniden dağıtımlara izin verdiği gibi

            
                  bunları cesaretlendirir de. Ancak, sunucunun kurulum ve yapılandırmasının

            
                  belgelerimizde belittiğimizden farklı olması gibi bir durum ortaya

            
                  çıkabilir. Ne yazık ki, bu durum yakın zamanda değişecekmiş gibi

            
                  görünmüyor.</p>


                <p>Bu <a

            
                  href="https://cwiki.apache.org/confluence/display/httpd/DistrosDefaultLayout">üçüncü parti

            
                  dağıtımlarla ilgili bir açıklamaya</a> HTTP

            
                  Sunucu wikisinde yer verilmiş olup bunların şu anki durumunu

            
                  yansıtmaktadır. Ancak, yine de, dağıtımınızın belli platformlarla ilgili

            
                  paket yönetimi ve kurulum işlemleri hakkında bilgi sahibi olmanız

            
                  gerekmektir.</p>

            
            </section>


            </manualpage>
	<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' ?>
	<!DOCTYPE manualpage SYSTEM "./style/manualpage.dtd">
	<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="./style/manual.tr.xsl"?>
	<!-- English Revision: 1296735:1935202 (outdated) -->
	<!-- =====================================================
	Translated by: Nilgün Belma Bugüner <nilgun belgeler.org>
	Reviewed by: Orhan Berent <berent belgeler.org>
	========================================================== -->

	<!--
	Licensed to the Apache Software Foundation (ASF) under one or more
	contributor license agreements. See the NOTICE file distributed with
	this work for additional information regarding copyright ownership.
	The ASF licenses this file to You under the Apache License, Version 2.0
	(the "License"); you may not use this file except in compliance with
	the License. You may obtain a copy of the License at

	http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0

	Unless required by applicable law or agreed to in writing, software
	distributed under the License is distributed on an "AS IS" BASIS,
	WITHOUT WARRANTIES OR CONDITIONS OF ANY KIND, either express or implied.
	See the License for the specific language governing permissions and
	limitations under the License.
	-->

	<manualpage metafile="install.xml.meta">

	<title>Derleme ve Kurulum</title>

	<summary>

	<p>Bu belge Apache HTTP Sunucusunun sadece Unix ve Unix benzeri
	sistemlerde derlenmesini ve kurulmasını kapsar. Windows üzerinde
	derleme ve kurulum için <a href="platform/windows.html">Apache HTTP
	Sunucusunun Microsoft Windows ile kullanımı</a> bölümüne bakınız. Diğer
	platformlar için ise <a href="platform/">platform</a> belgelerine
	bakınız.</p>

	<p>Apache HTTP Sunucusunun, derleme ortamını oluşturmak için çoğu Açık
	Kaynak Kodlu projenin yaptığı gibi <code>libtool</code> ve
	<code>autoconf</code> kullanır.</p>

	<p>Eğer sadece sürüm yükseltiyorsanız (2.2.50'den 2.2.51'e yükseltmek
	gibi) lütfen doğrudan <a href="#upgrading">Yükseltme</a> bölümüne
	atlayınız.</p>

	</summary>

	<seealso><a href="programs/configure.html">Kaynak ağacının yapılandırılması</a></seealso>
	<seealso><a href="invoking.html">Apache httpd'nin başlatılması</a></seealso>
	<seealso><a href="stopping.html">Durdurma ve yeniden başlatma</a></seealso>

	<section id="overview"><title>Tez canlılar için genel bir bakış</title>

	<table>
	<columnspec><column width=".13"/><column width=".80"/></columnspec>
	<tr>
	<td><a href="#download">İndirme</a></td>

	<td><code>$ lynx http://httpd.apache.org/download.cgi</code>
	</td>
	</tr>

	<tr>
	<td><a href="#extract">Paketi açma</a></td>

	<td><code>$ gzip -d httpd-<em>NN</em>.tar.gz<br />
	$ tar xvf httpd-<em>NN</em>.tar<br />
	$ cd httpd-<em>NN</em></code></td>
	</tr>

	<tr>
	<td><a href="#configure">Yapılandırma</a></td>

	<td><code>$ ./configure --prefix=<em>ÖNEK</em></code>
	</td>
	</tr>

	<tr>
	<td><a href="#compile">Derleme</a></td>

	<td><code>$ make</code> </td>
	</tr>

	<tr>
	<td><a href="#install">Kurulum</a></td>

	<td><code>$ make install</code> </td>
	</tr>

	<tr>
	<td><a href="#customize">Kişiselleştirme</a></td>

	<td><code>$ vi <em>ÖNEK</em>/conf/httpd.conf</code> </td>
	</tr>

	<tr>
	<td><a href="#test">Deneme</a></td>

	<td><code>$ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k start</code>
	</td>
	</tr>
	</table>

	<p><em>NN</em> yerine kuracağınız sürümü, <code><em>ÖNEK</em></code>
	yerine de dosya sisteminde sunucunun altına kurulacağı dizin yolunu
	yazınız. <code><em>ÖNEK</em></code> belirtilmezse
	<code>/usr/local/apache2</code> öntanımlıdır.</p>

	<p>Derleme ve kurulum işleminin her aşaması, Apache HTTPd Sunucusunun
	derlenmesi ve kurulması için gerekenler başta olmak üzere aşağıda
	ayrıntılı olarak açıklanmıştır.</p>
	</section>

	<section id="requirements"><title>Gereksinimler</title>

	<p>Apache httpd'yi derleyebilmek için şunlar mevcut olmalıdır:</p>

	<dl>
	<dt>APR ve APR-Util</dt>
	<dd>APR ve APR-Util'in sisteminizde kurulu olduğundan emin olun. Kurulu
	değilse veya sisteminizce sağlanmış sürümlerini kullanmak
	istemiyorsanız APR ve APR-Util'in ikisini birden <a
	href="http://apr.apache.org/">Apache APR</a>'den indirin ve onları
	Apache httpd dağıtımını açtığınız dizinin altında
	<code>./srclib/apr</code> ve <code>./srclib/apr-util</code> dizinlerine
	açın (Dizin isimlerinin sürüm numarası içermemesine dikkat edin,
	örneğin, APR dağıtımı ./srclib/apr/ altında olsun.) ve
	<code>./configure</code> betiğinin <code>--with-included-apr</code>
	seçeneğini kullanın. Bazı platformlarda, httpd'nin, kurulu APR ve
	APR-Util kopyanıza karşın derlenmesini sağlamak için ilgili
	<code>-dev</code> paketlerini kurmanız gerekebilir.</dd>

	<dt>Perl-Uyumlu Düzenli İfade Kütüphanesi (PCRE)</dt>
	<dd>Bu kütüphane gereklidir, ancak artık httpd ile birlikte
	dağıtılmamaktadır. Kaynak kodunu <a href="http://www.pcre.org/"
	>http://www.pcre.org</a> sitesinden indirin ve bir port veya paket
	olarak kurun. Eğer derleme sisteminiz PCRE kurulumunuz tarafından
	kurulan <code>pcre-config</code> betiğini bulamazsa
	<code>--with-pcre</code> seçeneğini kullanarak yerini belirtin. Bazı
	platformlarda, httpd'nin, kurulu PCRE kopyanıza karşın derlenmesini
	sağlamak için ilgili <code>-dev</code> paketlerini kurmanız
	gerekebilir.</dd>

	<dt>Disk Alanı</dt>
	<dd>Geçici olarak en azından 50 MB boş disk alanınız olduğundan emin
	olunuz. Kurulumdan sonra sunucu yaklaşık 10 MB disk alanı kaplıyor
	olacaktır. Asıl disk alanı gereksinimi seçtiğiniz yapılandırma
	seçeneklerine, üçüncü parti modüllere ve şüphesiz sitenizin veya sunucu
	üzerindeki sitelerin boyutlarına göre değişiklik
	gösterecektir.</dd>

	<dt>ANSI-C Derleyici ve Derleme Sistemi</dt>
	<dd>Bir ANSI-C derleyicinin kurulu olduğundan emin olunuz. <a
	href="http://www.gnu.org/">Free Software Foundation (FSF)</a>
	tarafından dağıtılan <a
	href="http://gcc.gnu.org/">GNU C derleyicisini
	(GCC)</a> kullanmanız önerilir. GCC yoksa en azından satıcınızın
	derleyicisinin ANSI uyumlu olduğundan emin olunuz. Ayrıca,
	<code>PATH</code> ortam değişkeninizin içerdiği yollarda
	<code>make</code> gibi temel derleme araçları da bulunmalıdır.</dd>

	<dt>Zamanın doğru belirlenmesi</dt>
	<dd>HTTP protokolünün elemanları sunuldukları tarih ve saate göre ifade
	edilirler. Bu bakımdan sisteminizdeki zaman ayarlama oluşumunun
	ayarlarını gözden geçirmenizin tam sırasıdır. Bu amaçla, Ağ Zaman
	Protokolüne (NTP) göre çalışan <code>ntpdate</code> veya
	<code>xntpd</code> programları kullanılır. NTP yazılımları ve halka
	açık zaman sunucuları hakkında daha ayrıntılı bilgi için <a
	href="http://www.ntp.org">NTP sitesine bakınız</a>.</dd>

	<dt><a href="http://www.perl.org/">Perl 5</a> [SEÇİMLİK]</dt>
	<dd>Perl ile yazılmış <program>apxs</program> veya
	<program>dbmmanage</program> gibi bazı betikleri desteklemek için
	Perl 5 yorumlayıcısı gerekir (5.003 veya daha yeni sürümleri
	yeterlidir). Eğer sisteminizde birden fazla Perl yorumlayıcı
	kuruluysa (örneğin, sistem geneli için Perl 4, kendi kullanımızı için
	Perl 5 kurulu olabilir), doğru sürümün kullanılacağından emin olmak
	bunu <program>configure</program> betiğine <code>--with-perl</code>
	seçeneğini kullanarak belirtmeniz önerilir. Eğer
	<program>configure</program> betiği sisteminizde Perl 5 yorumlayıcısı
	bulamazsa bu betikleri kullanamazsınız. Ancak, bu durum Apache
	HTTPd'nin derlenip kurulmasına engel değildir.</dd>
	</dl>
	</section>

	<section id="download"><title>İndirme</title>

	<p>Apache HTTP Sunucusunu, çeşitli yansıların da listelendiği <a
	href="http://httpd.apache.org/download.cgi">Apache HTTP Sunucusu
	indirme sayfasından</a> indirebilirsiniz. Unix benzeri sistemler
	kullanan Apache HTTPd kullanıcılarının kaynak paketlerinden birini
	indirip derlemeleri daha iyi olacaktır. Derleme işlemi (aşağıda
	açıklanmıştır) kolaydır ve sunucunuzu ihtiyaçlarınıza uygun olarak
	kişiselleştirmenize imkan tanır. Ayrıca, hazır derlenmiş paketler
	çoğunlukla en son kaynak sürüm kadar güncel değildirler. Eğer böyle bir
	paket indirmişseniz, kurarken paketin içinde bulunan
	<code>INSTALL.bindist</code> dosyasındaki talimatlara uyunuz.</p>

	<p>İndirme işleminin ardından Apache HTTP Sunucusunun eksiksiz ve
	değişikliğe uğramamış olduğunun doğrulanması önemlidir. Bu indirilen
	tar paketinin PGP imzasına göre sınanması ile sağlanabilir. Bunun nasıl
	yapılacağı <a
	href="http://httpd.apache.org/download.cgi#verify">indirme
	sayfasında</a> anlatıldığı gibi <a
	href="http://httpd.apache.org/dev/verification.html">PGP
	kullanımının</a> anlatıldığı daha geniş bir örnek de vardır.</p>

	</section>

	<section id="extract"><title>Paketi açma</title>

	<p>Apache HTTP Sunucusu tar paketinden sıkıştırmayı kaldırdıktan sonra tar
	arşivinden dosyaları çıkarmak basit bir işlemdir:</p>

	<example>
	$ gzip -d httpd-<em>NN</em>.tar.gz<br />
	$ tar xvf httpd-<em>NN</em>.tar
	</example>

	<p>Bu işlem bulunduğunuz dizinin içinde dağıtımın kaynak dosyalarını
	içeren yeni bir dizin oluşturacaktır. Sunucuyu derleme işlmine
	başlayabilmek için önce <code>cd</code> ile bu dizine geçmelisiniz.</p>
	</section>

	<section id="configure"><title>Kaynak ağacının yapılandırılması</title>

	<p>Sonraki adım, Apache HTTPd kaynak ağacının platformunuza ve kişisel
	gereksinimlerinize uygun olarak yapılandırılmasıdır. Bu işlem dağıtımın
	kök dizininde bulunan <program>configure</program> betiği kullanılarak
	yapılır. (Apache HTTPd kaynak ağacının resmen dağıtıma girmemiş bir
	sürümünü indiren geliştiricilerin sistemlerinde <code>autoconf</code> ve
	<code>libtool</code> kurulu olması ve sonraki adıma geçmek için
	<code>buildconf</code> çalıştırmaları gerekir. Bu işlem resmi
	dağıtımlar için gerekli değildir.)</p>

	<p>Kaynak ağacını tamamen öntanımlı seçenekler kullanılarak derlemek için
	<code>./configure</code> komutunu vermek yeterlidir. Öntanımlı
	seçenekleri değiştirmek için <program>configure</program> betiği
	çeşitli değişkenler ve komut satırı seçenekleri kabul eder.</p>

	<p>En önemli seçenek, Apache HTTP Sunucusunun kurulacağı yerin
	belirlenmesini, dolayısıyla Apache'nin bu konumda doğru olarak
	çalışması için yapılandırılmasını sağlayan <code>--prefix</code>'tir.
	Kurulacak dosyaların yerleri ile ilgili daha ayrıntılı denetim ek <a
	href="programs/configure.html#installationdirectories">yapılandırma
	seçenekleri</a> ile mümkün kılınmıştır.</p>

	<p>Bu noktada ayrıca, Apache HTTPd'de hangi özelliklerin bulunmasını
	istediğinizi <a href="mod/">modülleri</a> etkin kılarak veya iptal
	ederek belirtebilirsiniz. Apache, öntanımlı olarak içerilmiş pek çok
	modülle gelir. Bunlar çalışma anında devereye sokulup çıkarılabilen <a
	href="dso.html">paylaşımlaı nesneler (DSO'lar)</a> olarak derlenebilir.
	Ayrıca, istediğiniz modülleri derleme sırasında
	<code>--enable-<var>module</var>=static</code> seçeneğini kullanarak
	durağan olarak derleyebilirsiniz. Ek modüller <code>--enable-
	<var>modül</var></code> seçenekleri kullanılarak etkinleştirilir.
	Buradaki <code><var>modül</var></code>, önünden <code>mod_</code> dizgesi
	kaldırılmış ve içindeki altçizgi imleri tire imleri ile değiştirilmiş
	modül ismidir. Temel modülleri de benzer şekilde
	<code>--disable-<var>modül</var></code> seçenekleriyle iptal
	edebilirsiniz. <program>configure</program> betiği mevcut olmayan
	modüller için sizi uyarmayıp, seçeneği yok saymakla yetineceğinden, bu
	seçenekleri kullanırken dikkatli olmalısınız.</p>

	<p>Ek olarak, bazen kullandığınız derleyici, kütüphaneler veya başlık
	dosyalarının yerleri hakkında <program>configure</program> betiğine
	ilave bilgiler sağlamanız gerekir. Bu işlem
	<program>configure</program> betiğine ya ortam değişkenleriyle ya da
	komut satırı seçenekleriyle bilgi aktarılarak yapılır. Daha fazla bilgi
	için <program>configure</program> kılavuz sayfasına bakınız.</p>

	<p>Apache'yi derlerken ne gibi olasılıklara sahip olduğunuz hakkında bir
	izlenim edinmeniz için aşağıda tipik bir örneğe yer verilmiştir. Bu
	örnekte, Apache'nin <code>/sw/pkg/apache</code> önekiyle başlayan
	dizinlere kurulması, belli bir derleyici ve derleyici seçenekleriyle
	derlenmesi ve <module>mod_ldap</module> ve
	<module>mod_lua</module>modüllerinin de DSO mekanizması üzerinden
	daha sonra yüklenmek üzere derlenmesi istenmektedir:</p>

	<example>
	$ CC="pgcc" CFLAGS="-O2" \<br />
	./configure --prefix=/sw/pkg/apache \<br />
	--enable-ldap=shared \<br />
	--enable-lua=shared
	</example>

	<p><program>configure</program> betiği başlatıldığında sisteminizde
	mevcut özelliklerin işe yararlığını sınamak ve sonradan sunucuyu
	derlemek için kullanılacak Makefile dosyalarını oluşturmak için bir kaç
	dakika çalışacaktır.</p>

	<p><program>configure</program> seçeneklerinin tamamı ayrıtılı olarak
	<program>configure</program> kılavuz sayfasında açıklanmıştır.</p>
	</section>

	<section id="compile"><title>Derleme</title>

	<p>Artık, Apache HTTPd paketini şekillendiren çeşitli parçaları derlemek
	için basitçe aşağıdaki komutu verebilirsiniz:</p>

	<example>$ make</example>

	<p>Bu komutu verdikten sonra lütfen sabırlı olunuz. Temel yapılandırmanın
	derlenmesi bir kaç dakika alsa da modüllerin derlenmesi donanımınıza ve
	seçtiğiniz modüllerin sayısına bağlı olarak daha uzun süre
	gerektirecektir.</p>
	</section>

	<section id="install"><title>Kurulum</title>

	<p>Şimdi sıra <code><em>ÖNEK</em></code> dizini altına kurulmak üzere
	yapılandırdığınız (yukarı <code>--prefix</code> seçeneğine bakınız)
	paketi kurmaya geldi. Basitçe şu komutu veriniz:</p>

	<example># make install</example>

	<p><code><em>ÖNEK</em></code> dizininde genellikle yazma izinlerinin
	sınırlı oluşu nedeniyle bu adım genellikle root yetkilerini
	gerektirir.</p>

	<p>Eğer sürüm yükseltiyorsanız, kurulum sırasında mevcut yapılandırma
	dosyalarının ve belgelerin üzerine yazılmayacaktır.</p>
	</section>

	<section id="customize"><title>Kişiselleştirme</title>

	<p>Bu adımda, Apache HTTP Sunucunuzu <code><em>ÖNEK</em>/conf/</code>
	dizini altındaki <a href="configuring.html">yapılandırma
	dosyalarını</a> düzenleyerek kişiselleştirebilirsiniz.</p>

	<example>$ vi <em>ÖNEK</em>/conf/httpd.conf</example>

	<p>Bu kılavuz ve kullanılabilecek <a
	href="mod/directives.html">yapılandırma yönergelerinin</a> kılavuzlarını
	<code><em>ÖNEK</em>/<a href="./">docs/manual/</a></code> altında
	bulabileceğiniz gibi en son sürümünü daima <a
	href="http://httpd.apache.org/docs/&httpd.docs;/"
	>http://httpd.apache.org/docs/&httpd.docs;/</a> adresinde
	bulabilirsiniz.</p>
	</section>

	<section id="test"><title>Deneme</title>

	<p>Artık Apache HTTP Sunucunuzu <a href="invoking.html">başlatmaya</a>
	hazırsınız. Hemen şu komutu verin:</p>

	<example>$ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k start</example>

	<p><code>http://localhost/</code> üzerinden ilk belgeniz için bir istek
	yapmalısınız. Genellikle <directive
	module="core">DocumentRoot</directive> olarak bilinen
	<code><em>ÖNEK</em>/htdocs/</code> altındaki sayfayı görürsünüz.
	Çalışmakta olan sunucuyu <a href="stopping.html">durdurmak</a> için şu
	komutu verebilirsiniz:</p>

	<example>$ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k stop</example>
	</section>
	<section id="upgrading"><title>Yükseltme</title>

	<p>Sürüm yükseltme işleminin ilk adımı, sitenizi etkileyen değişiklikleri
	öğrenmek için dağıtım duyurusunu ve kaynak paketindeki
	<code>CHANGES</code> dosyasını okumaktır. Ana sürümlerden yükseltme
	yapıyorsanız (2.0'ten 2.2'ye veya 2.2'daen 2.3'e gibi), derleme anı ve
	çalışma anı yapılandırmalarındaki ana farklılıklar elle ayarlamalar
	yapmanızı gerektirecektir. Ayrıca, tüm modüllerin de modül API'sindeki
	değişikliklere uyum sağlaması için yükseltilmesi gerekecektir.</p>

	<p>Aynı ana sürüm içinde yükseltme yapmak (2.2.55'ten 2.2.57'ye
	yükseltmek gibi) daha kolaydır. <code>make install</code> işlemi,
	mevcut yapılandırma ve günlük dosyalarınızın ve belgelerin üzerine
	yazmayacaktır. Ek olarak, geliştiriciler alt sürüm değişikliklerinde
	<program>configure</program> seçenekleri, çalışma anı yapılandırması
	veya modül API'sinde uyumsuz değişiklikler yapmamaya özen
	göstereceklerdir. Çoğu durumda, aynı <program>configure</program> komut
	satırını, aynı yapılandırma dosyasını kullanabileceksiniz ve tüm
	modülleriniz de çalışmaya devam edebilecektir.</p>

	<p>Aynı ana sürüm içinde yükseltme işlemine, eski kaynak ağacının kök
	dizininde veya kurulu sunucunuzun <code>build</code> dizininde
	bulacağınız <code>config.nice</code> dosyasını yeni kaynak ağacının kök
	dizinine kopyalamak suretiyle başlayabilirsiniz. Bu dosya evvelce
	kaynak ağacını yapılandırmakta kullandığınız
	<program>configure</program> komut satırını içerir.
	<code>config.nice</code> dosyasında yapmak istediğiniz değişiklikler
	varsa yaptıktan sonra şu komutları veriniz:</p>

	<example>
	$ ./config.nice<br />
	$ make<br />
	$ make install<br />
	$ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k graceful-stop<br />
	$ <em>ÖNEK</em>/bin/apachectl -k start<br />
	</example>

	<note type="warning">Her yeni sürümü hizmete sokmadan önce daima çalışma
	ortamınızda denemeniz gerekir. Örneğin, yükseltme işlemini
	sonuçlandırmadan önce eski sürümün çalışmasını durdurmadan yenisini
	farklı bir <code>--prefix</code> ile kurabilir ve farklı bir port ile
	(<directive module="mpm_common">Listen</directive> yönergesini
	ayarlamak suretiyle) çalıştırabilirsiniz.</note>

	<p>Özgün <program>configure</program> seçeneklerinizi değiştirmek veya
	yeni seçenekler eklemek isterseniz bunları <code>config.nice</code>
	betiğine komut satırı argümanları olarak belirtebilirsiniz:</p>

	<example>
	$ ./config.nice --prefix=/home/dnm/apache --with-port=90
	</example>
	</section>

	<section id="thirdp"><title>Üçüncü parti paketler</title>

	<p>Üçüncü partilerin çoğunun, Apache HTTP Sunucusunun belli bir platforma
	kurulumu için paketlenmiş kendi dağıtımları vardır. Çeşitli Linux
	dağıtımları, üçüncü parti Windows paketleri, Mac OS X, Solaris ve daha
	pek çokları bunlar arasında sayılabilir.r</p>

	<p>Yazılım lisansımız bu çeşit yeniden dağıtımlara izin verdiği gibi
	bunları cesaretlendirir de. Ancak, sunucunun kurulum ve yapılandırmasının
	belgelerimizde belittiğimizden farklı olması gibi bir durum ortaya
	çıkabilir. Ne yazık ki, bu durum yakın zamanda değişecekmiş gibi
	görünmüyor.</p>

	<p>Bu <a
	href="https://cwiki.apache.org/confluence/display/httpd/DistrosDefaultLayout">üçüncü parti
	dağıtımlarla ilgili bir açıklamaya</a> HTTP
	Sunucu wikisinde yer verilmiş olup bunların şu anki durumunu
	yansıtmaktadır. Ancak, yine de, dağıtımınızın belli platformlarla ilgili
	paket yönetimi ve kurulum işlemleri hakkında bilgi sahibi olmanız
	gerekmektir.</p>
	</section>

	</manualpage>